مقبره شاه نعمت الله ولی در ماهان

دسته : شهداد, کرمان, کرمان, گردشگری
۲۹ اردیبهشت ۱۳۹۴

مقبره شاه نعمت‌الله در شهر ماهان استان کرمان قرار دارد. شاه نعمت الله ولی از صوفیان و فیلسوفان دوران صفویه بوده است.  یکی از معروف‌ترین فضاهای موجود در این مجموعه فضای چله‌خانه است که صوفیان برای چله‌نشینی از آن استفاده می‌کردند. چله‌نشینی در اصطلاح صوفیان نوعی مراقبت است که برای سیر و سلوک استفاده می‌شده. این مجموعه شامل دو سردر ورودی، حجره‌های کوچک‌و‌بزرگ، بقعه، ۴منار کاشی‌کاری شده، دو رواق و چهار صحن است. بنای مذکور دارای گنبدی زیبا است.

shahneamatolavali

ساخت این مجموعه در نیمه اول قرن نهم یعنی سال ۸۴۰ هجری قمری آغاز و طی ۶ قرن تا اواخر قرن چهاردهم ادامه یافته است. این ساختمان که نشانه ای از فرهنگ پربار معماری ایران است، در ابتدا به صورت یک تک بنا با گنبدی رفیع بر فراز فضائی چهارگوش درون باغ بزرگی بوده که بعدها بناهای دیگری به آن افزوده شده است. عمارت تاریخی مرقد شاه نعمت الله ولی، صحن ها و رواقهای اطراف آن حدود ۶ هزار متر مربع وسعت دارد.

این عمارت شاهکاری از هنر معماری شش قرن اخیر با تلفیقی از فضای معماری مقبول و باغسازی بسیار فرح انگیز و صفائی عارفانه است.

مرحوم دکتر حمید فرزام در کتاب ” تحقیق در احوال و نقد آثار و افکار شاه نعمت الله ولی” نوشته است:” نخستین کسی که فرمان داد گنبد و بارگاهی رفیع و مجلل بر مرقد شاه ولی بنا کنند، سلطان احمد شاه بهمنی پادشاه دکن هندوستان بود که از مریدان و هواخواهان خاص او بشمار می رفت

وی افزوده: کتیبه کهن و تاریخی بسیار گرانبهای سردر مزار شاه ولی که یادگار اخلاص و ارادت بی شائبه سلطان احمد شاه و فرزند او به آن عارف بزرگ نامی است، هنوز هم پس از ۵/۵ قرن زینت بخش آستان شاه ولی است.

درهای ورودی آستانه که ۵ جفت می باشند احتمالا در هندوستان ساخته شده و به ماهان آورده شده اند.

در ساخت این درها با نقوش هندسی خاتم کاری شده، قطعاتی از عاج فیل به کار رفته است. مقبره که در ابتدا بصورت یک تک بنا در میان باغی وسیع قرار داشته دارای تزئینات نماسازی و کاشیکاری در نمای خارجی بوده است.

هم اکنون نیز قسمتی از این نماسازی با کاشیکاری معرق و زیبا با نقش اسلیمی و رنگهای لاجورد، فیروزه ای، سفید و طلائی در سردر غربی مقبره مشهود است.

دو مناره بلند به ارتفاع ۵/۳۸ متر، رواق شاه عباسی و دارالحفاظ، سردر محمد شاهی، صحن وکیلی، صحن اتابکی و صحن میرداماد از جمله قسمتهای مختلف آستانه شاه نعمت الله ولی می باشد.

صحن اتابکی آخرین صحنی است که احداث شده و حوض بزرگ مستطیل شکلی با چهار باغچه در اطراف، در وسط آن قرار دارد.

در اثر زلزله سال ۱۳۶۰ بخشی از قسمت فوقانی گنبد آستانه فرو ریخت و شکافهائی در آن ایجاد شد که با اصول فنی توسط سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان کرمان بازسازی شد

یکی از اشیاء با ارزش آستانه پته ای (شال سوزن دوزی شده ) است که توسط ۹ تا ۱۲ زن در مدت سه سال برای روانداز مقبره شاه ولی دوخته شده است.طول این روانداز پته ۴۰۵ و عرض آن ۲۶۵ سانتیمتر است.

 تعدادی کشکول مزین به خط و نقش، تعدادی تبرزین حکاکی شده به همراه شمشیر مرصع با جلد چرمی، سپرهای متعدد از پوست کرگدن و فولاد، کتابهای خطی و چاپ سنگی و چاپی کم نظیر، تعدادی پته، ترمه و شال، ظروف چینی و بلور از جمله اشیاء ارزشمندی هستند که در آستانه شاه نعمت الله ولی نگهداری می شود.

سید نورالدین شاه نعمت الله ولی عارف و شاعر نامی ایران در سال ۷۳۰ هجری در کوهبنان کرمان متولد شده است و در مورد محل دقیق تولد وی اتفاق نظر نیست.

شاه نعمت الله علوم مقدماتی را نزد شیخ رکن الدین شیرازی تحصیل کرد و چون علوم ظاهری طبع او را قانع نمی کرد سالها به ریاضت و تصفیه و تزکیه باطن مشغول شد و در پی مراد به سیر و سفر پرداخت

او عاقبت به مکه مشرف شد و از دست شیخ عبدالله یافعی یکی از عرفای عصر خویش خرقه پوشید

هم اکنون نیز قسمتی از این نماسازی با کاشیکاری معرق و زیبا با نقش اسلیمی و رنگهای لاجورد، فیروزه ای، سفید و طلائی در سردر غربی مقبره مشهود است

دو مناره بلند به ارتفاع ۵/۳۸ متر، رواق شاه عباسی و دارالحفاظ، سردر محمد شاهی، صحن وکیلی، صحن اتابکی و صحن میرداماد از جمله قسمتهای مختلف آستانه شاه نعمت الله ولی می باشد

صحن اتابکی آخرین صحنی است که احداث شده و حوض بزرگ مستطیل شکلی با چهار باغچه در اطراف، در وسط آن قرار دارد.

در اثر زلزله سال ۱۳۶۰ بخشی از قسمت فوقانی گنبد آستانه فرو ریخت و شکافهائی در آن ایجاد شد که با اصول فنی توسط سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان کرمان بازسازی شد

یکی از اشیاء با ارزش آستانه پته ای (شال سوزن دوزی شده ) است که توسط ۹ تا ۱۲ زن در مدت سه سال برای روانداز مقبره شاه ولی دوخته شده است.طول این روانداز پته ۴۰۵ و عرض آن ۲۶۵ سانتیمتر است

تعدادی کشکول مزین به خط و نقش، تعدادی تبرزین حکاکی شده به همراه شمشیر مرصع با جلد چرمی، سپرهای متعدد از پوست کرگدن و فولاد، کتابهای خطی و چاپ سنگی و چاپی کم نظیر، تعدادی پته، ترمه و شال، ظروف چینی و بلور از جمله اشیاء ارزشمندی هستند که در آستانه شاه نعمت الله ولی نگهداری می شود

سید نورالدین شاه نعمت الله ولی عارف و شاعر نامی ایران در سال ۷۳۰ هجری در کوهبنان کرمان متولد شده است و در مورد محل دقیق تولد وی اتفاق نظر نیست.

شاه نعمت الله علوم مقدماتی را نزد شیخ رکن الدین شیرازی تحصیل کرد و چون علوم ظاهری طبع او را قانع نمی کرد سالها به ریاضت و تصفیه و تزکیه باطن مشغول شد و در پی مراد به سیر و سفر پرداخت. او عاقبت به مکه مشرف شد و از دست شیخ عبدالله یافعی یکی از عرفای عصر خویش خرقه پوشید.

 

نویسنده : ه.رستمی